Niełatwo jest zdefiniować perfekcjonizm; u każdego przejawia się on inaczej. Wszystkim jednak nieodmiennie nie pozwala żyć pełnią życia. Każe dążyć do perfekcji, formułować nierealistyczne oczekiwania wobec siebie i wobec innych, jak również wierzyć, ze trzeba osiągać swoje cele z łatwością, nigdy nie popełniać błędów, nie mieć wad, nie być niemiłym…
Perfekcjonizm może być wyraźnie widoczny lub bardzo subtelny. Czasami trudno go zauważyć, ponieważ nie wpływa na wszystkie obszary życia. W zrozumieniu , czym jest perfekcjonizm, pomagają trzy cechy osobowościowe zdefiniowane przez Paula L. Hewitta i Gordona L. Fletta. Są to:
– perfekcjonizm zorientowany na siebie – narzucone sobie oczekiwanie perfekcji; narzucanie sobie nierealistycznie wysokich standardów, orientacja na cele, ostry samokrytycyzm, zauważenie każdego uchybienia i błędu oraz roztrząsanie ich i biczowanie się z ich powodu;
– perfekcjonizm zorientowany na innych – nierealistyczne oczekiwania wobec innych ludzi; wymaganie od innych perfekcji i w razie jej braku krytykowanie, obwinianie, a także częste odczuwanie rozczarowania i złości, gdy ludzie nie spełniają naszych oczekiwań;
– perfekcjonizm narzucony społecznie – przekonanie, że inni ludzie mają wobec nas wygórowane oczekiwania, które są nie do spełnienie.
Trzy cechy opisane powyżej często współwystępują w różnych proporcjach. Perfekcjonizm może wpływać na następujące obszary: osiągnięcia zawodowe; rodzicielstwo; ciało, waga, wygląd fizyczny; edukacja (w szkole, na studiach); sprawność fizyczna; otoczenie fizyczne (miejsce pracy i dom); życie idealne (pragniesz, aby twoje życie/rodzina/twoja osoba jawiły się jako nieskazitelne zewnętrznym obserwatorom).
W jakich obszarach swojego życia zauważasz przejawy perfekcjonizmu?
Wpływ perfekcjonizmu na twoje życie. To ci unaoczni, jak możesz poprawić jaskość swojego życia dzięki bardziej współczującej postawie wobec siebie i bardziej realistycznemu podejściu.
Stres. Kumulacja trudnych emocji (złości, żalu, lęku) prowadzi nie tylko do stresu i napięcia, ale także do poważniejszych problemów, takich jak stanu lękowe czy depresja. W rezultacie, gdy perfekcjoniści doświadczają rozczarowań, porażek lub innych nieplanowanych zdarzeń, często reagują przesadnie.
Równowaga między pracą a życiem osobistym. Nie jesteśmy w stanie zrobi wszystkiego, ale jako perfekcjoniści często wybieramy pracę i przekładamy cudze potrzeby nad własne. Albo dlatego, że naprawdę lubią pracować i dobrze wykonana praca daje im ogromną satysfakcję. W obu przypadkach da się dokonać zmian, które wprowadzą do naszego życia nieco więcej harmonii.
Stracone okazje. W życiu omija nas wiele przyjemności nie tylko z powodu zapracowania, ale także wskutek przezywanych przez nas lęków.
Relacje międzyludzkie. Przede wszystkim relacje na ogół nie są priorytetem perfekcjonistów.
Wiele osób jest gotowych płacić wysoką cenę za perfekcjonizm, jednak czytasz ten artykuł, ponieważ ten ostatni może powodować też sporo problemów w twoim życiu. Teraz, gdy masz już jaśniejszy obraz tego, jak perfekcjonizm przyczynia się do stresu, przepracowania, tracenia okazji oraz poczucia izolacji i samotności, prawdopodobnie widzisz też, że modyfikacja niektórych związanych z nim cech może przynieść więcej zadowolenia z życia.
Materiał artykułu opracowany z wydania Sharon Martin „Perfekcjonizm”
Oznaki perfekcjonizmu w Twoim życiu
Perfekcjonizm to pojęcie trudne do jednoznacznego zdefiniowania, ponieważ u każdej osoby może przejawiać się w odmienny sposób. Jedno jednak pozostaje wspólne – często uniemożliwia czerpanie radości z życia. Popycha nas do dążenia do ideału, stawiania sobie i innym nierealistycznych wymagań, a także do przekonania, że trzeba wszystko osiągać bez wysiłku, unikać błędów, być bez skazy i zawsze miłym dla otoczenia.
Perfekcjonizm może być wyraźnie widoczny lub przejawiać się w subtelny sposób. Czasem trudno go zauważyć, zwłaszcza jeśli nie dotyka wszystkich aspektów życia. W zrozumieniu, czym naprawdę jest perfekcjonizm, pomocna jest koncepcja trzech typów perfekcjonizmu według Paula L. Hewitta i Gordona L. Fletta:
Perfekcjonizm skierowany na siebie – to stawianie sobie wygórowanych wymagań i dążenie do osiągnięcia doskonałości. Osoby z tym typem często są surowymi krytykami samych siebie, analizują i rozpamiętują swoje błędy, obwiniając się za wszelkie niedoskonałości.
Perfekcjonizm ukierunkowany na innych – polega na oczekiwaniu od innych ludzi perfekcyjnego zachowania. Gdy nie spełniają oni naszych wysokich standardów, pojawiają się frustracja, rozczarowanie i krytyka.
Perfekcjonizm narzucony przez otoczenie – to przekonanie, że otaczający nas ludzie oczekują od nas bezbłędności i nadzwyczajnych osiągnięć, co wywołuje presję i stres.
Te trzy formy perfekcjonizmu często występują jednocześnie, w różnych proporcjach. Mogą wpływać na wiele sfer życia, takich jak: praca zawodowa, wychowanie dzieci, wygląd fizyczny, edukacja, kondycja fizyczna, porządek w domu lub w miejscu pracy, a nawet wizerunek życia jako „idealnego” w oczach innych.
Świadomość wpływu perfekcjonizmu na Twoje codzienne życie może być krokiem do jego zmiany. Dzięki bardziej wyrozumiałemu podejściu do siebie oraz realistycznym oczekiwaniom możesz poprawić jakość swojego życia.
Stres i emocje. Perfekcjonizm często prowadzi do kumulacji trudnych emocji – jak złość, lęk czy smutek. Z czasem może to skutkować przewlekłym stresem, napięciem, a nawet zaburzeniami lękowymi czy depresją. Perfekcjoniści mają tendencję do silnego przeżywania porażek, co może prowadzić do przesadnych reakcji.
Równowaga między życiem a pracą. Nie jesteśmy w stanie robić wszystkiego – mimo to perfekcjoniści często stawiają pracę na pierwszym miejscu, rezygnując z odpoczynku czy życia prywatnego. Niekiedy wynika to z autentycznej pasji do pracy, innym razem – z potrzeby spełniania cudzych oczekiwań. W obu przypadkach możliwe jest wprowadzenie zmian, które przywrócą równowagę i harmonię.
Utracone szanse. Z powodu nadmiernych wymagań wobec siebie, ale też z powodu obaw i lęków, perfekcjoniści często rezygnują z nowych doświadczeń lub okazji do radości i zabawy.
Relacje z innymi. Relacje międzyludzkie rzadko są priorytetem dla osób z tendencjami perfekcjonistycznymi. Skupienie na osiągnięciach czy kontrolowaniu otoczenia może prowadzić do osamotnienia i trudności w budowaniu bliskich więzi.
Choć wiele osób traktuje perfekcjonizm jako zaletę, warto zadać sobie pytanie, jaką cenę za niego płacimy. Teraz, mając pełniejszy obraz sytuacji – widząc, jak perfekcjonizm przyczynia się do stresu, przemęczenia, utraty okazji czy poczucia izolacji – możesz rozważyć wprowadzenie zmian. Rezygnacja z niektórych perfekcjonistycznych nawyków może otworzyć drogę do bardziej satysfakcjonującego i spokojnego życia.
Na podstawie materiałów z książki Sharon Martin „Perfekcjonizm”